Ülkemizde en az 10 yıldır Gayrimenkul Değerleme Hizmetini veren Lisanslı Gayrimenkul Değerleme Uzmanları bulunmaktadır. Önceki dönemlerde gayrimenkul satın almak isteyen kişi, uzun yıllar yapmış olduğu birikimini kullanır, eksik kalan tutar ise aile içi finansman diye tabir edilen akraba borçlanması ile tamamlanır ve kredi kullanmadan gayrimenkul satın alınırdı. Ancak herhangi bir uzman incelemesi yapılmadığından, son derece olumsuz ve trajik sonuçlar yaşanabiliyordu. Satın alınan gayrimenkulün birden fazla kişiye satılması, satın alınan gayrimenkulde birçok yasal sorunların bulunması, tapu senetlerinin sahte olması gibi kötü sonuçlar her zaman muhtemeldi.
Ancak daha sonra değişen piyasa koşulları ve gelişen gayrimenkul sektöründe, mortgage diye tabir edilen konut kredisi diye bildiğimiz finansman sistemine geçildi. Bu sayede insanlar satın almak istedikleri ev için konut kredisi kullanarak hayalini kurdukları gayrimenkule sahip olabilme olanağında kavuştular.
Bu sisteme geçilmesi ile birilikte Gayrimenkul Değerleme Uzmanı veya Gayrimenkul Eksperi diye bildiğimiz uzmanlar da artık hayatımıza girmiş oldu.
Bugün ev eksperi veya gayrimenkul eksperi olarak bilinen gayrimenkul değerleme uzmanları ve ekspertiz raporu hakkında merak edilen bir çok konu bulunmaktadır.
En az lisans düzeyinde üniversite mezunu olmakla beraber (SPK) lisanslamaya ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde Gayrimenkul Değerleme Uzmanlığı Lisansına sahip olan ve gayrimenkul değerlemesini yapa kişilere gayrimenkul eksperi yada gayrimenkul değerleme uzmanı diyebiliriz.
Bu sorununun cevabı ise yukarıda da belirtiğimiz gibi en az lisans düzeyinde üniversite mezunu olmak ve Gayrimenkul Değerleme Lisansına sahip olmak gerekiyor.
Gayrimenkul sektöründe “eksper” ve “gayrimenkul değerleme uzmanı” eş anlamlı olarak kullanılmaktadır. Günlük konuşmada sıklıkla gayrimenkul eksperi veya ev eksperi ifadesi tercih edilmektedir.
Bu sorunun cevabı oldukça teknik bir konu olmakla beraber, ana hatları ile bilinmesinde fayda vardır. Gayrimenkul ekspertiz raporu hazırlanırken üç temel inceleme ve/veya başlık üzerinden raporun ana hatları hazırlanır. Birincisi ilgili gayrimenkulün bağlı bulunduğu belediyede yapılan incelemeler, ikincisi bağlı bulunan tapu müdürlüğünde yapılan incelemeler, üçüncüsü ve beklide en önemlisi ise ilgili gayrimenkulün yerinde yapılan incelemeler. Tüm bu incelemeler ve tespitler ile eksper rapor hazırlanır.
Gayrimenkul Eksperi veya Gayrimenkul Değerleme uzmanı diye bildiğimiz kişiler tarafından hazırlanan ekspertiz raporu yasal yetkiyle ve ilgili uzman tarafından hazırlandığından son derece güvenilirdir.
Gayrimenkulün niteline göre (konut, ticari, arsa, tarla) göre araştırma süreçleri farklılık göstermektedir. Mülkün kullanım türü fonksiyonu, kullanıcısına sağladığı fayda, gelecekte sağlayacağı fayda, güncel pazardaki fiyatlar gibi birçok konu değer tespitinde dikkate alınmaktadır.
Gayrimenkul ekspertiz ücretlerini belirleyen en temel etken, gayrimenkul ekspertiz raporu istenen gayrimenkulün niteliğidir. SPK tarafından alt limitlerinin belirlendiği ekspertiz ücretlerinin belirli tavan fiyatları olmamakla beraber, fahiş fiyatlar istenmemektedir. Bu durumda ekspertiz ücretleri her raporda farklılık gösterebilmektedir. Ancak işleme başlanmadan önce ücreti hakkında ilgili taraflar bilgilendirilerek rapor hazırlanır.
Arsa değerlemesi yapılırken güncel imar durumuna göre proje geliştirme yapılır ve muhtemel en karlı proje dikkate alınarak arsanın bugünkü değeri hesaplanır. Ayrıca benzer imar koşullarına sahip arsaların o günkü pazar değeri incelenir.